Đây là đề xuất của Bộ Y tế trong một dự án trình Chính phủ, theo đó từ nay đến năm 2015 sẽ có 80.000 người nghiện ma túy được uống methadone miễn phí thay thế ma túy.


Bệnh nhân uống methadone tại cơ sở điều trị  - Ảnh do Cục Phòng chống HIV/AIDS cung cấp

Ông Chu Quốc Ân - phó cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) - cho biết:

- Đến nay đã có trên 1.700 người nghiện ma túy ở Hải Phòng, TP.HCM và Hà Nội được uống methadone thay thế để giảm tác hại của ma túy.

Kết quả, sau chín tháng điều trị không có thêm bệnh nhân nhiễm HIV, viêm gan B, C mới. Tỉ lệ bệnh nhân gặp các vấn đề về sức khỏe sau ba tháng điều trị giảm từ 9,7% xuống còn 4,9%; bệnh nhân có nguy cơ mắc chứng trầm cảm giảm từ 80% trước điều trị xuống còn 5% sau chín tháng dùng thuốc.

Tỉ lệ bệnh nhân bỏ điều trị thấp, chỉ 3,5%; tác dụng phụ của methadone giảm dần theo thời gian từ 82% trong ba tháng đầu xuống còn 50%.

Số bệnh nhân có việc làm tăng nhưng chưa nhiều, mâu thuẫn giữa bệnh nhân với gia đình, xã hội giảm mạnh và tỉ lệ bệnh nhân có hành vi vi phạm pháp luật giảm từ 40% trước điều trị xuống còn 3%.

Methadone là chất thay thế ma túy và là một trong những biện pháp giảm hại. Một vài tác dụng phụ sau một thời gian sử dụng methadone gồm chóng mặt, đau đầu, với nam giới là suy giảm khả năng tình dục. Tuy nhiên, ông Chu Quốc Ân cho rằng sau một thời gian đã quen thuốc, tình trạng trên sẽ giảm dần.

Với những người mới bắt đầu sử dụng methadone phải trải qua một thời gian dò liều, khi đạt liều ổn định sẽ sử dụng liều duy trì. Mỗi ngày người bệnh đến uống thuốc tại điểm uống một lần, sau đó có thể đi làm.

Có người nghiện dùng methadone, sau hai năm bỏ được cả ma túy lẫn methadone, nhưng cũng có người phải sử dụng methadone trong vòng 20 năm, thậm chí uống methadone suốt đời.
* Có một thực tế là rất nhiều người nghiện có nhu cầu được uống methadone nhưng không tiếp cận được với cơ sở y tế. Lý do vì sao, thưa ông?

- Methadone không phải là giải pháp cho tất cả người nghiện, mà chỉ là một trong những biện pháp can thiệp để giảm tác hại của ma túy. Ở các nước, không nước nào quá 30% người nghiện được uống methadone, có nước chỉ 10-15%.

Nhiều người nghiện có nhu cầu sử dụng methadone nhưng chưa được uống vì đủ tiêu chuẩn mới được chọn. Tiêu chuẩn ở đây là cai nghiện nhiều lần không thành công, có mong muốn được uống methadone để giảm hại ma túy... Chính vì thế có thể có trường hợp nộp đơn nhưng chưa được chọn.

* Tới đây khi chương trình methadone giảm hại được mở rộng, sẽ có những tỉnh thành nào tham gia chương trình?

- Sẽ có lộ trình, trước mắt là 11 tỉnh thành có tỉ lệ người nghiện ma túy và người nghiện nhiễm HIV cao. Trong đó, ngoài việc mở rộng ra các quận, huyện khác ở ba thành phố hiện đang thực hiện chương trình là Hà Nội, Hải Phòng, TP.HCM, chương trình sẽ triển khai thêm tại Hải Dương, Quảng Ninh, Cần Thơ, Đà Nẵng...

Chương trình cứu trợ khẩn cấp về phòng chống HIV/AIDS của tổng thống Mỹ (PEPFAR) sẽ tài trợ thuốc, kỹ thuật, các địa phương lo trang thiết bị, cơ sở vật chất, nhân lực, đào tạo cán bộ. Chính vì thế mới cần có lộ trình, mục tiêu là mỗi điểm uống dành cho 250 bệnh nhân.

Có thể mỗi địa phương tổ chức ngay 2-4 điểm uống và đến năm 2015 có 30 tỉnh thành có cơ sở uống methadone, với 80.000 người tham gia.

* Hiện người nghiện tham gia uống methadone được miễn chi phí. Nhưng trong tương lai khi nguồn tài trợ đã hết, họ sẽ phải chi trả cho việc điều trị. Như thế liệu có quá sức đối với họ?

- Methadone là một trong những giải pháp, người nghiện có thể chọn biện pháp cai nghiện tại nhà, tại cộng đồng, tại cơ sở y tế, ai thích hợp biện pháp nào thì sử dụng biện pháp đó.

Hiện nay chi phí sử dụng methadone do các dự án tài trợ, nhưng sau này nếu hết dự án thì người nghiện sẽ phải mua thuốc, điều đó cũng tương tự họ phải chi tiền để cai nghiện. Nhưng theo tôi được biết là thuốc không đắt đến mức quá sức với họ.

LAN ANH thực hiện

(Tuoitre)